Exilo, Ilocano Lexicography

Standard
BALIKAS ITA NGA ALDAW. (347). EXILO 

exilo 1. var exilio 2. png (tao a) napapanaw 3. png (tao a) pinapapanaw iti lugar a nakaitao-anna 4. png (tao a) gapu kadagiti pasamak iti biagna ket voluntario a pimmanaw iti lugar a nakaiyanakanna tapno agbirok iti sabali a biag iti banniaga a disso 5. png pannakaibelleng iti sabali a disso 6. png maysa a tao a pimmanaw iti pagilianna tapno iti kasta ket permanente nga agindegen iti sabali a pagilian tapno sadiay ket agbirok iti baro nga ubog ti biagna 7. png maysa a tao a gapu kadagiti pulitikal a pasamak ket voluntario wenno involuntario a pimmanaw iti ilina tapno agindeg iti sabali, apagapaman man wenno permanente 8. sin destiero, émigré, emigrado, expatriado 9. prt agexilo, exiluen, iyeexilo, panagexilo 9. pld exiliado 10. etim Esp, Ing, agg L, exilium (pannakapapanaw), exul (tao a napapanaw, pinapanaw) 11. kej ‘Kadagiti Ilokano, daytoy panagbirbirok iti makunkuna a kadagaan ket maysa nga esensial a gapu no apay a pumanawda iti lugar a nakaipasngayanda.’ wenno ‘Idi panawen a kolonial, adu dagiti tao iti Filipinas a nagbalin nga exilo. Uray ita, gapu kadagiti di nainkalintegan a kolektivo a panagbiag, adu pay laeng dagiti egek-exilo.’ 

Sors: A Solver Agcaoili, Monolinggual a Diksionario ken Tesoro nga Ilokano.

 

Pasuksok, Ilokano Lexicography

Standard
BALIKAS ITA NGA ALDAW. (345) — PASUKSOK 

[Pakunsuelo kadagiti naabak gapu ta di nagpasuksok, ken patigmaan a ballaag kadagiti nagaramid iti kastoy isu a nangabakda. Kadakayo nga adda iti maikadua a grupo: adda karma!]

pasuksok 1. png kuarta nga inlimed nga ited iti sabali tapno maited ti kidkiddawen a servisio wenno benefisio 2. png ania man a napateg a banag a panguy-uyot iti sabali tapno itedna ti favor a dawdawaten 3. png napateg a banag a pangunsuelo iti sabali (a kas sukat ti aramid a dawdawaten) 4. sin paipit, palipit 5. spp bribe (Ing), pasuksok (Tag) 6. prt agpasuksok, mangpasuksok, pasuksokan, pumasuksok 7. pld napasuksokan 8. etim Ilk, suksok 9. kej ‘Nagpasuksok dagitoy a kandidato ta uray no isu dagiti kadadagmelan ket isuda ketdin ti invotos dagiti tao.’ wenno ‘Kunkunada idi a no kano pasuksokam iti doliar ti maysa nga editor iti magazin, sigurado kano a maipablaak ti sinuratmo uray no awan kuenta dayta a sinuratmo.’ 

Sors: A Solver Agcaoili, Monolinggual a Diksionario ken Tesoro nga Ilokano.

 

Jesus Basilio Ranchez, Anghel ti Nakem

Standard

NAKEM ADVISORY, Oct 26, 2013. GAPU TA SAANEN A NAKADAR-AY TI ING-INGUNGOTENTAYO A KABSAT A NI JESUS BASILIO RANCHEZ ITI MAIKA-8 A NAKEM. 

Jesus Basilio Ranchez, Anghel ti Nakem 
(Daton iti agnanayon a panaginana) 

Dita nagkita, anghel dagiti sirmata. 
Ngem kadagiti labag ti tagainep
Ket ti nasarangsang a katawa a kadagiti adayo
A lugar ket madeppa amin a buteng. 

Immadayoka kadakami, pimmanaw
A kas iti layap. Ngem dimteng a kas silaw
Tapno kadagiti sulinek ti sirkulo a sipnget
Ket ti mariing a beggang, alipato iti isip

Nga iti daytoy a pagbabakalan ket ti darang
Ti managanan a dangadang. Nakem ti biag
Ti amin, ket iti din idadar-ay iti taripnong
Ket ti tallaong a sika ti mangannong

Tapno kaduam dagiti sabali pay nga anghel, 
Manursuro ni sanut, tapno iti kansion ti puso
Nga agan-anug-og ket masandian iti ray-ok, 
Sika ket ti kabsat a simmina iti law-ang 

Tapno sadiay, tamdagannakami, maestro
Kitaem dagiti imbatim a lagip tapno idalan
Kadagiti putputong, sa kadagiti paratong
Sa kadagiti tanap a ti nakem ket masibsibrong. 

Ita ket ti dawat, adi a manursuro: 
Ti kararagmo a para kadakami iti agnanayon. 
Ti basbas iti daytoy a tignay nga iti apokalipsis
Ti biagmo ket ti bendisionmo a dinto maungaw. 

Hon, HI/Okt 25, 2013

Glosofobia, Ilokano Lexicography

Standard

BALIKAS ITA NGA ALDAW. (342) — GLOSOFOBIA 

glosofobia 1. png maysa a panagbuteng nga agsao iti sango ti adu a tao 2. png panagbuteng nga agdiskurso 3. png extraordinario a rikna ti panagkebbakebba no agbitla wenno agsarita iti tallaong 4. etim Ing, agg Grg, glossa + phobia, buteng (iti) dila 5. kej ‘Idi ubingak, adda siguro glosofobiak ta kasla man la agkutukot ti tumengko no tumakderak idi nga agdiskurso iti sango dagiti kaklasek.’

Sors: A Solver Agcaoili, Monolinggual a Diksionario ken Tesoro nga Ilokano.

Rapido, Ilokano Lexicography

Standard

rapido 1. pld alisto  2. pld nadaras 3. pld mainaig iti maysa a banag a mapasamak nga insegida iti bassit laeng a panawen 4. pld nakaranting a panaggaraw 5. prt agrapido, mangrapido, rapiduen, rumapido 6. sin alisto, daras, karting, pegges 7. spp rapid (Ing), bilis (Tag) 8. etim rapido (Esp) 9. kej ‘Rapiduem ti panangkritikarmo kadagita a dadaulo nga agar-aramid iti madi tapno maedukaran ti pagilian. Saanen nga umisu ti panagul-ulimek laeng ta kankanayonda nga ipatpato nga iyaanamongtayo ti kayat a sawen dayta nga aramidtayo.’ wenno ‘Mararapido ti ngiwat daytoy a tao. Koma a no nasayaat ti ibagbagana. Ketdi, puro pakadaksan ti sabali ti ammona.’

Sors: A Solver Agcaoili, Monolinggual a Diksionario ken Tesoro nga Ilokano.  

4th Update, Nakem Conferences 2013

Standard

4th UPDATE, OCTOBER 26, 2013. 

PARTIAL LIST OF PARTICIPANTS. LIST NUMBER 1. 
2013 NAKEM CONFERENCE. 

Partial List of Participants, Delegates, Paper Presenters, and Speakers.

Agngarayngay, Nestor, MMSU Batac
Agngarayngay, Zenaida, MMSU Batac
Albano, Maybellinda, DCP Laoag 
Alejandro, Rex-Belli, MMSU Batac**
Alterado, Danilo, SLU Baguio
Aquino, Susan, MMSU Batac**
Arce, Gilbert, UNP Vigan
Asia, Facundo, MMSU Batac
Asia, Ninfa, MMSU Batac
Cadiz, Neyzielle Ronnicque, UP Baguio
Cajigal, Aris, MMSU Laoag
Camarao, Mark, NWU 
Cauton, Natividad, ISPSC
Collo, Isanie, NLPSC** **
Coloma, Anna Maria Socorro, TSU Tarlac
Dulay, Amadeo, Guild of Ilokano Writers*
Estrella, Liza, LGU La Union 
Felicitas, Ausbert, UNP Vigan 
Florendo, Maria Rosario, UP Baguio 
Gatdula, Avelina D, NLPSC Candon
Gatmen, Edna, ISPSC*
Gudoy, JunArvin, LGU Ilocos Norte 
Jaramilla, Aldrin, UNP*
Lino, Marlina, MMSU Laoag
Lorenzo, Joanica, MMSU Laoag
Lorenzo, Natividad, MMSU Laoag
Lucas, Marilou, MMSU Batac
Madariaga, Eufe, MMSU Batac
Malinnag, Andres Jr, NLPSC**
Manuel, Marialita, Guild of Ilokano Writers*
Manuel, Ruperto, Guild of Ilokano Writers*
Pascual, Carolyn Pilar, MMSU Batac
Piano, Mae, UNP*
Perez, Filma, LGU Nueva Vizcaya
Ramos, Bonifacio, PLT College 
Ramos, Genoveva, SMU
Suarez, Cecilia, Ateneo de Manila QC
Tagay, Angelina, MMSU Batac
Tuzon, Gloria, ISPSC Sta Maria IS
Visaya, Alegria, MMSU
Visaya, Eli, LGU Bacarra 
Vister, Milagros, ISPSC*
Yumul, Herdy, MMSU Batac
Yumul-Fernando, Maria UP Baguio 

We will update the list every two days. 

For information updates, please visit: facebook.com/nakemconferences; nakeminternationalconferences.worpress.com, or nakeminternationalconferences.blogspot.com. 

The 2013 Nakem Organizing Committee